Киіктің бұрқағы

Молдалар бал аштыру күнә дейді. Солай да шығар… Желіккен жас қыздар болмаса, ақыл тоқтатқан адам жетіскеннен бал аштыра ма?
Әдетте балгерге маңдайын тасқа соғып, тауы шағылып жүргендер мен тұйықтан шығар жол таба алмай пұшайман болғандар барады. Қырықтың қырқасынан асқанда құмалақшыға барамын деген ой Қалибектің қаперіне кірмеген. Енді міне, құмалақ аштыруға келгендердің шұбатылған кезегінде бұл да тұр.
Дардай азаматты құмалақшыға жүгінуге көндірген көрші кабинетте отыратын Күмісай деген келіншек еді. Бірнеше күн бұрынғы әңгіме арасында Қалибек оған:
– Бір жаңа жобаны қолға алып едім. Нәтижесі қалай болар екен деп алаңдап жүрмін,– деген. Сол-ақ екен, қаншырдай қатқан қарасұр келіншек алақанын ысқылап, кірісіп кетті.
– Ештеңе уайымдамаңыз,– деді ол сеніммен,– Мен білетін бір көріпкел құмалақшы бар. Қалай болатынын тайға таңба басқандай айтып береді. Сіз соған барып қайтыңыз.
Күмісай кезіккен сайын осы құмалақшы туралы айтумен болды. Кеше түске қарай Қалибектің кабинетіне әдейі бас сұғып:
– Не болды,аға? Бардыңыз ба?– деп сұрады. Бір қызық айтып қалар ма екен деп елеңдеп жүргені анық.
– Қайда? Әлгі құмалақшыны айтасың ба?
– Сол…
– А-а! Оған қолым тимей жүр. Соны қоя қойшы.
– Неге, аға? Ол мықты дейм. Барсаңыз өзіңіз де көресіз ғой. Алдында адамдар тізіліп тұрады. Оған бар ғой, тіпті дөкейлердің өзі барады.
– Барғандар бара берсінші. Менің уақытым жоқ,– деп Қалибек жұмыс істеп отырған компьютеріне қайта шұқшиды. Сөзуар келіншектен тезірек құтылғысы келген. Бірақ бір сөзбен кете салатын Күмісай ма, қарсы алдындағы орындыққа отыра қалып, сайрады дейсің… Мен барғанда былай деген… Анау барғанда олай деген … Содан анау болды… мынау болды… Айтқаны айдай келеді. Ол айтқанда күніне дейін, сағатына дейін дәл айтады. Көресіз… Бизнес бастап жатырсыз ғой, жолыңызды ашады. Тезірек барыңыз. Өкінбейсіз!
Күмісайдан оңай құтылмасын білген Қалибек:
– Жарайды, жақсы! Ертең барайын,– деп әрең тоқтатты,– Қай жерде еді өзі?
– «Саяхат» автовокзалында. Екінші қабатқа көтерілсеңіз сол жағыңызда үлкен әріптермен «Құмалақшы» деп жазылып тұрады. Алдында адам көп болады. Адаспайсыз,– деп Күмісай кетуге ыңғайланды. Ол есікке жақындап барды да кілт тоқтады. Бір маңызды нәрсені ұмытқандай оқыс бұрылып, Қалибекке қайта жақындады,– Сіз оған өзіңіз туралы ештеңе айтпаңыз, бәрін өзі айтады. Көресіз ғой.
– Айтпақшы, оған қанша төлеу керек? Тегін ашпайтын шығар?
– Ол ештеңе сұрамайды. Бергеніңізді алады, батасын береді,– деп Күмісай сарт-сұрт сөйлеп, тарс-тұрс шығып кетті.
Қалибек кәдімгідей қысылып тұр. «Ұят-ай! Осы жасқа келгенде еңгезердей болып балгердің кезегінде тұрғаны… Таныстардан біреу-міреу көріп қалса қай бетімен амандасады. Не деп айтады? Бал аштырғалы келдім дей ме? Дос бар, дұшпан бар, әлдебіреуі ұшыраса кетсе: «Мынаның жеткен жері осы болыпты» демей ме? Іші астан-кестен. Сояу тырнақты жалмауыз ой жанын паршалап жеп барады. Кезектегі бес-алты бейшара қатынның ортасында мөлиіп тұрғанына намыстанып, кетіп қалғысы келген. Бірақ ердей уақыт бөліп келген соң не болса да ақырына шейін шыдауға бел буды. Қарсы алдында бүкшиіп тұрған мыржық кемпірге:
– Апа, мен қазір келемін. Соңымда адам бар деп айтарсыз,– деді де оның жауабын да күтпей, аяғын жылдам басып сыртқа шықты. Автобекеттің алдындағы бетон баспалдақтармен ашық алаңқайға қарай түсті. Шілденің күні тас төбеден шыжғырып тұр екен. Асфальттан соққан ыстық аптап лап етіп өкпесін қапты. Тұншыққан адамдай жейдесінің жоғарғы түймесін жалма-жан ағытып, төс қалтасынан темекі алып тұтатты. Көк түтінді терең-терең құшырлана тартып, аузы-мұрнынан будақтатып жіберді. Таныс біреу жоқ па дегендей жан-жағына алақтап қарады. Әлгі жалмауыз ой алқымынан алып, тағы да ішін тырналай бастады. Ұят-ай! Ұят-ай! «Кезекті алыстан бақылағаным дұрыс екен. Осында тұра тұрайын» деді іштей. Темекіні өші бардай бірінен соң бірін тартты. Кенет ту сыртынан:
– Қалеке-ау, қайдан жүрсің?– деген жуан дауыс естілгенде есінен танып қала жаздады. Тұла бойы селк етіп, дірілдеп кетті. Жалт қараған. Көптен көріспеген бұрынғы қызметкері екен. Өзінен жеті-сегіз жас үлкендігі бар Мәлік есімді бұл кісі Қалибекті қатты құрметтейтін. Бірнеше жыл бұрын ол отбасымен ауылға көшкенде Қалибек қолдан келген жақсылығын аямаған. Сағынып қалғандай аңқылдап, құшағын аша берді. Бұл да оны қаусыра құшақтап:
– Мәке, амансыз ба? Қалайсыздар?– деді сасқалақтаған түрін байқатқысы келмей.
– Аманбыз. Аманбыз. Оу, шаңқай түсте, шыжыған күннің астында бұл не тұрыс, Қалеке? Ең болмаса мен сияқты шляпі киіп алмайсың ба? Басыңнан күн өтеді ғой,– деді Мәкең гүжілдей күліп.
– Мен қазір ғана келдім. Бір кісімен осы жерде кездесеміз деп келіскен едік. Өзіңіз жәй жүрсіз бе? Жол болсын?!– деп Қалибек аяқ астынан сөз тауып кетті. Өз тапқырлығына өзі іштей сүйсініп қалды.
– Мына заманда адам жәй жүруші ме еді. Қалаға шаруаларыммен келгем. Ауылда тұрған соң малсақ болдық қой. Біраз ірі қараның басын құрап едім,– деп тоқтады да домалақ жүзі күнқақты болған Мәкең: – Темекіңнен берші, мен де біреуін бұрқыратып алайын,– деді Қалибекке қолын созып. Темекісін тұтатып алған соң шляпісін шешіп, жан қалтасынан суырған көлдей беторамалымен таздана бастаған басын, мойнын, бет-ауызын сүртті де сөзін жалғады,- Сол. Осыдан бірнеше күн бұрын үш танам ұшты-күйлі жоғалып кетті. Анда барам жоқ, мында барам жоқ. Көрдім деген пенде жоқ. Участковыйға да арыздандым. Ештеңе шықпады. Содан осы автовокзалдың ішінде мықты бір құмалақшы бар дейді. Амалым құрыған соң соған келе жатырмын.
Мәкеңнің соңғы сөзін естігенде Қалибектің іші қылп ете қалды. Мәссаған, безгелдек! Не дерін білмей састы. Енді не болады? «Қой, не болса да сыр бермейін» деп шешті де:
– Иә, мен жаңа ішке кіріп шыққанмын. Кірген бетте сол жақта «Құмалақшы» деген жазу бар еді. Сол шығар?– деді білмегенсіп. Беті шиқандай қызарып, дуылдап барады. Ойында ештеңе жоқ Мәкең көзін сығырайтып, темекінің түтінін будақтататып тұр.
– Сол болса, сол шығар? Жақсы, ендеше! Мен кіріп шығайын,– деп Қалибектің қолын қысып қоштасты. Қолындағы темекі тұқылын урнаға тастап, баспалдақпен ішке қарай көтеріле берді.
– Жақсы, Мәке! Аман жүріңіз!
Қалибек ұяттан өліп бара жатыр. Сол тұрған орнында мелшиді де қалды. Расында да не істерін білмеді. Бағанағы бағанағы ма, іштегі жезтырнақ енді бұның жүрегін жұлым-жұлым етіп дар-дар жыртып жатқандай болды. Жаны сыздап барады. Тағы да темекі тұтатты. «Қой, кетейін. Ендігім тіпті ұят шығар?» деп жолдың жиегіне қойған машинасына қарай жүрді. Күн жанып тұр. Машинаға жақындай бергенде артқы жағынан Мәкеңнің гүжілдеген дауысы қайта естілді:
– Қалеке! Қалеке!– деп айғайлаған ол баспалдақпен түсіп келе жатыр екен.
– Не болды, Мәке?
– Болмады,– деді Мәкең қолын сұлық сілтеп.
– Неге?– деп бұл таңдана түсті. Ыстықтан ескі пиджагын шешіп, иығына іліп алған Мәкең асықпай басып бұған қарай жақындап келеді.
– Құмалақшыға кіре алмадым. Кезекте тұрғандарға «Уақытым жоқ, сендерден кейін ешкім кезек алмасын» депті.
– Уақыты жоғы қалай? Қабылдамай ма екен?
– Алдында екі әйел тұр. Соларды ғана қабылдайды екен,– деді Мәкең өкінгендей болып,– Ал өзің ше? Күткен адамың келмеді ме?
– Жоқ. Мен асықпаймын. Күтемін,– деді Қалибек іші қыпылдап,– Сіз жүре беріңіз.

(Жалғасы бар)

Темірғали Көпбай

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *